Demans, bunama, unutkanlık yaş ile birlikte artar. Demans’ın habercisi bazı durumlar gözlendiğinde doktora başvurulmalıdır.
Demans rahatsızlığı'nın ilk belirtileri adres ve yön şaşırma olarak karşımıza çıkar. Bireyin davranışlarında psikolojik durumunda değişimler görülür ve birey dengesini sağlarken zorlandığından sık sık düşebilir.
Adres şaşırma, yönünü bulamama demans kısaca hafıza kaybı olarak tanımlanabilir. Unutkanlığın yanı sıra soyut düşünme ve karar verme de zorluklar da bunama hastalığında gözlenmektedir. Hafızadaki sorunlar ilk olarak bireyin adresini şaşırması, evini bulmada güçlük yaşaması, hangi sokakta olduğunu çıkartamaması, yönünü bulmada zorlanması şeklinde başlar. Bunama hastalığı başlangıç döneminde bireyin yakın çevresine kısa süre önce sorduğu soruyu tekrar sorduğu görülebilir. Yakın dönemde yaşadığı olayları unuttuğu fark edilebilir. Demans beyindeki hipokampüs bölgesini etkiler. Bu bireyin kısa süreli hafızasında sorunlar oluşmasına neden olur. Hastalığın ilerlemesi ile uzun süreli hafızada da sorunlar yaşanır.
Bebeklik döneminden başlayarak insan beyninin olgunlaştığı geliştiği bilinmektedir. Demans hastalığında da bu durumun tam tersi gözlenir. Beyin bebeklik seviyesine doğru geriler.
Demans başlangıcında bireyde davranış değişiklikleri gözlenebilir. Alınganlık, sinirlilik hali bunama hastalığının ilk belirtilerindendir. Çoğu birey için huysuzluk, agresiflik durumu artarken bazı bireylerde demans etkisiyle aşırı sakinlik, tepkisizlik görülebilir.
Demans etkisiyle psikolojik bozulmalar gözlenebilir. Bunama hastalığının belirtilerinden bir tanesi de bireyin zaman zaman halüsinasyonlar görmesidir. Evin içinde yakınlarında kedi, köpek, yılan, akrep gibi hayvanları ya da yabancı kişileri, çok önce vefat etmiş kişileri gördüklerini iddia edebilirler. Bununla birlikte demans başlangıcı ile bireyler asılsız iddialarda ısrarcı olabilirler. Kendilerini tehlikede hissederek yakınlarının onlara zarar vermeye çalıştığını söyleyebilirler.
Demans, bulama hastalığı, vücudun denge merkezini etkileyebilir. Bu duruma da yaşlılıkla birlikte ortaya çıkan kas kaybı, hareketsiz yaşam, yetersiz beslenme eşlik ettiğinde sık sık düşme sorunu yaşanabilir.
Yaşlıda bunamanın 4 belirtisi gözleniyorsa vakit kaybetmeden doktora başvurulmalıdır. Demans erken evrelerde tedavi edildiğinde hastalığın seyri yavaşlatılabilir. Vücudun bağışıklık sisteminin güçlendirilmesi için takviyeler verilebilir. İlaç tedavisi ile hastalık izlenebilir. Erken evrede tedavi olan hastalarda ilaç tedavisine verilen yanıt daha iyidir.
Hayatın tüm döneminde olması gerektiği gibi yaşlılıkta da aktif bir yaşam sürmek, düzenli ve vücut yapısına uygun şekilde spor yapmak, okumak sosyal faaliyetlere katılmak, sevdiği kişilerle iletişim halinde olmak demansın etkilerini azaltmada çok önemlidir.
Demans halk arasında bunama hastalığı olarak bilinir. Özellikle 65 yaş üstü bireylerde hafıza ve beyin fonksiyonları ile ilgili sorunların yaşandığı bir hastalıktır. Bilişsel yetinin kalıcı şekilde kaybedildiği hastalığın seyri erken teşhis ve tedavi ile yavaşlatılabilir.
Hastalığa yakalanan bireyler hastalığın etkileriyle sosyal yaşamdan uzaklaşır. Kolaylıkla yapabildiği işleri yapamaz, mesleki becerilerini kaybetmeye başlar. Bu durum günlük hayattaki işlevselliği düşürdüğü için yaşlıyı bunalıma sokabilir.
Bireyin yaşının ilerlemesi ile demans riskinin arttığı gözlenmektedir. Bu sorunla karşı karşıya kalmamak için bir ömür sağlıklı beslenilmeli, düzenli spor yapılmalı, zihin aktif tutulmalı, kitap okumaya özen gösterilmelidir. Demans 65 yaş üstü bireylerde %5 ile %11 arasında görülmekteyken 85 yaş üstündeki bireylerde %40'tan daha fazla bir oranla görülmektedir
Orta evrede demans belirtileri şu şekilde sıralanabilir: bireyin hafızasındaki kaybın artışı, öz bakımda zorlanma, gece gündüzü karıştırma, yakınlarını akrabalarını tanıyamama, huzursuzluk, uykusuzluk, halüsinasyon görme, uygunsuz kelime kullanma, gezinme.
Demans ilerlediğinde birey günlük yaşamını sürdürecek basit aktiviteleri bile yapmakta güçlük çeker. Örneğin ilerlemiş demans hastalığı olan kişiler kendi başına beslenemeyebilir. Beslenme yetersizliği bağışıklık sisteminin zayıflamasına, zaten güçsüz olan kasların daha zayıf bir hal almasına, sık sık düşmeye, kilo kaybına neden olabilir. Uzak dönemleri de hatırlamama durumu yaşanabilir.